woensdag 14 juni 2017

Lekker weer?

Vandaag wéér hitte dealen & verdrogende grond.
deze mist belooft de hitte van de dag
 We zijn eraan gewend; al die maatregelen om de warmte enigszins op afstand te houden en rekening te houden met een verdrogende aarde en dus een bron die steeds minder water geeft. 
Alle ramen, deuren en luiken dicht, 's middags niet naar buiten, op tijd beginnen met de tuin sproeien, kort, 5 minuten per vak, om dan 4 uur te wachten tot het reservoir weer vol is. Alle klusjes voor 11 uur of na 17:30, dan is de zon weg. 
Toch is het onmogelijk een normale hap lucht te genieten. Het is te dik en lijkt warmer als je longen zelf zijn. Ledematen voelen zwaar, bewegen moet een stukje trager, ademen bewust en als ik dan wel wat 'moet' doen, dan ook bewust die poriën maar open houden. Zweten lijkt een gave, niet iedereen kan dit. Irritant was het ooit; die druppels die letterlijk van het lijf vliegen bij de geringste inspanning. Maar het went alleen het omschakelen na winter en lente duurt een paar dagen.
Ook geleerd dat de locals hetzelfde doen. Net als dat je logischerwijs de weg niet op gaat -voor werk of boodschappen, al helemaal niet voor de lol-, als er sneeuw ligt. Als men dan zo nodig toch moet is zonnehoed of pet een soort verplichting en bedekkende kleding.

De moestuin doet het bijzonder goed tijdens deze hitte. Toch vraagt alles ook extra zorg en zeulen met gieters daar waar de sproeier niet kan komen is een tijdrovend klusje met de immer aanwezige zorg; die bron. Er blijken geen experts te bestaan, het systeem uniek en vermoedelijk toch een lekkage, scheur in het reservoir, een splitsing van de bron boven het reservoir of erger; de bron is stervende. (Door klimaatverandering?)

De hond eet amper en is ook tussen 11 en 18 uur niet echt actief te krijgen. De kippen zijn loom en blijven vrijwillig liever wat langer binnen. Sommigen hebben geen lust om het dagelijks ei te produceren. Katjes blijken het best te vinden en strekken zich voor pampus uit onder de auto of elders in de schaduw. Ook 's Avonds is de warmte nog aantrekkelijk. Dan wordt er lui gelegen op de nog warme stenen. 's Nachts is het poezige spul zeer actief, zat te doen, muizen te over en die indringers natuurlijk. Big lijkt het allemaal niet te deren. Gelukkig denkt hij dat hij een kleine ezel is, blijft bij hen in de buurt. Die schuilen in de koele vliegvrije stal tussen midi en 19 uur. De ezels laat ik 's ochtends soms vrij op de hellingen onder het huis. Daar kunnen ze mals groen eten tot ze knappen en hebben ze de vrijheid naar een stalletje terug te gaan. Op echt rotdagen, met temperaturen van 30+ in de schaduw en geen zuchtje wind, kun je de klok erop gelijk zetten dat ze binnen uit gaan buiken, waarbij varken Big eerst in de drinkbak gaat staan om het verhitte lijf te koelen.
Jaja, dieren hebben hun gewoonten op een verstandige manier. Hun natuurlijk habitat laat ons zien dat ook de mens zou moeten schuilen voor de zon, net zoals voor ander (nood)weer. We volgen hun goede voorbeeld.

Lekker weer is geen lekker weer. Weer is weer. Je kunt je ertegen weren.
hoeven hoeden op de vroege ochtend
want de rest van de dag is het te warm om hen aandacht en zorg te geven

zondag 11 juni 2017

indringers gesignaleerd

Drum
is heel graag bij ons in de buurt, beste bietser ooit, maar aanraken is echt taboe
Het werd weer laat met logees in huis, ik had dus nog niet zo lang geslapen toen kater Sjakie me wekte door zich met kracht uit mijn omhelzing te wurmen om op de vensterbank te springen en door het hor-loze raam te gluren. Ik hoor ver weg katten gekrijs. Ruzie met maar 2 mogelijkheden. Of poes Sooty is katertje Zen aan het sarren of is het een van de onze versus een wilde kat. Wellicht probeert dit dier toegang te krijgen tot de troep plus habitat en kattenbrok.  
Ik hoor hoe Castel richting het onmin loopt en begint met blaffen. Ze twijfelt en dat hoor ik voor het eerst. Meestal rent ze blaffend het bos in daar waar ze wild ruikt en hoort, waken doet ze 's nachts uitstekend. Nu voel ik me gedwongen iets aan te trekken en poolshoogte te gaan nemen. Met een koplampje op sta ik slaperig en met bonzend hart buiten. 
De temperatuur is overal hetzelfde, krekels als monotoon geluid, de uil die de onrust een stuk doorgeeft aan het bosvolk door te roepen, veel geritsel in de kippenren op de helling achter het zwembad en de hond die gefrustreerd voor het zwembad langs rent. Aan beide kanten is er een muur die te hoog voor haar is erop te springen. De kippenren is vossenproof, dus ook voor haar niet toegankelijk tijdens de nacht.
Dit alles beschenen door fel maanlicht.
Met het lampje zie ik een kat. Groter dan ons onaantastbare cypertje Drum, maar dan zonder witte sokjes. Ook voor deze wannabee-aanloper is de kippenren de eerste keer een gevang. Opgemerkt worden door alle bewakers, te weten 1 hond, 1 mens en minstens 4 katten, want Sjakie bleef doodleuk binnen in de vensterbank liggen,. Soort van lering ende vermeack. 
de kippenren
linksvoor het zwembad met doorlopende muur tussen 2 gebouwen
boven en achter is alles afgesloten met hoog gaas
Ik zal toch Castel de ren in moeten laten. Helemaal achterom de schuur lopen, helling beklimmen via een smal half dichtgegroeid paadje en daar het hek open doen ziet mijn slaperig onderlijf niet zitten. Dus doe ik het hekje op de muur open en til de hond erdoor. Ik klim er in kamerjas achteraan en spoor Castel aan de helling even uit te kammen. Nog 1 blaf en wat geritsel. Dan is het plots stil. Echt even helemaal stil. Dan komen de krekels terug en zie ik Zen op het dak van de Landrover. (Hij is een pacifist en pestpaal.) Ik twijfel hoe hard ik de hond terug zal roepen, ik riep haar al eens zachtjes maar het is en blijft even stil. Er liggen tenslotte vrienden en een echtgenoot te slapen, het is half 3 's nachts. Mijn 2e roep doet van alles ritselen in de ren, de trouwe viervoeter komt stilletjes en onzeker terug. Er volgt een hondensnoepje en een kroel, dan kan ik ook weer terug naar bed.

In het oude zwembad, waar we voorraden bewaren en de was drogen, vind ik ook al tijden de zakken keukenrestjes kapot en deels aangevreten. Restjes voor het varken, soms te veel om op 1 dag te geven. Ook de zak met brood ligt er steeds anders bij en er wordt flink geknoeid door de dief op 4 poten. Castel kan er niet in, dus zij is het niet. Zo heeft Marc laatst ook 2 keer een rode kat gezien op het bospad en op de oprit. Of het verwilderende katten zijn weten we niet, nieuw is het wel. 
Vossen, dassen, marters, reeën en wilde zwijnen zijn duidelijk en wij voor hen. Maar een kat die zich aangetrokken voelt door deze oase, zal een harde dobber hebben met het betreden van het territorium. Het bracht Castel ook in verwarring, hoorde uiteraard dat het gevecht niet 100% een interne aangelegenheid was, dat alarmeert. Maar een kat is geen vijand, ze heeft er 5 om zich heen, "dus moet ik nou blaffend wegjagen of weer gaan slapen?" 
Mij ging het vannacht om de kippenren. Daar wil ik geen vreemde katten in hebben, ook niet 's nachts als de kippen in hun gesloten nachthok zitten. Voor de rest is het aan onze katten. En daar hebben we alle vertrouwen in. Ook doordat ik vanmiddag, na het overkomen van een onderbroken nacht, geen schrammetje kon ontwaren bij de 4 die zich wel rond het gewoel bevonden en waarvan er één toch flink gevochten moet hebben. Ik kom namelijk niet snel mijn bed uit voor ruziende katten, dat is hier vaak snel beslecht en het gaat om niks. 
Ach ja, dat heb je in familie's.

Zen & Drum -hechte vrienden-

zaterdag 20 mei 2017

De Tuin


diagonaal tuinieren
Wat lang verweerde terrassen waren voor druiven, dus uiteindelijk voor wijn en overgenomen door het bos, is nu een dynamische moestuin waar ruimte is voor vele gewassen.
In de winter van 2009 was het zaak eerst wat schoon te maken om te kijken waar we wat zouden kunnen planten.
Acacia’s weghalen bleek een gebed zonder einde. Ieder worteltje met nog iets van levenskracht, daar blijken acacia’s erg veel van te hebben, bleef uitgroeien tot struik om in een paar maanden de status boom al te krijgen. Elk seizoen snoeien we het opschot geduldig weg tot de stronk is uitgeput. Er blijven overal nieuwe scheuten opkomen; zaailingen.
Bamboe blijft een strijd a 2 maanden per jaar. Punten afknippen bij droog weer en afnemende maan en insmeren met een fout goedje. Geloof me; met een penseeltje als er nergens een kat te zien is. Lastige opgave, maar we houden stug vol.
nog in rust

overzicht
 eng netjes voor mijn doen
We ontdekten trapjes, muurtjes die veelal ingestort waren, hoe arm dat granietzand wel niet was, hoe zuur de grond en overal stenen en rotsen. Hoe deze grond snel uitspoelt, evenals stenen in alle maten, als je eraan zit. Van ongeroerde grond geroerde grond maken is hier geen goed plan.
In het begin gingen we het gevecht nog aan met brem, braam, brandnetel en klimop. Proberen we aardappels te telen in bandentorens, net zoals op die fantastische filmpjes op Youtube waar alles in één keer superoogsten geeft, natuurlijk. Bouwt Marc zijn eerste stenen muurtjes, ze staan nog maar zijn al aan verval onderhevig. Het land leeft, de hellingen bewegen, stenen en grond spoelen uit.
Elk jaar, nu het 9e jaar, komen er muren bij, trappen, paden, vakken volle grond, te beplanten autobanden. Om ervoor te zorgen dat er niets meer uitspoelt, geen mest, geen plantjes of zaden. Voor de begaanbaarheid, functioneel en toevallig ook om aan te zien.
het uitdenken ter plekke van een nieuwe kas

leren, inventariseren, noteren, plannen

de labels, ik kan alles wel onthouden,
maar Lief niet

die blauwe touwtjes die je per 10km koopt
oersterk en herbruikbaar

Ik verhuisde boompjes uit Nederland, evenals sierplanten, zaaide kruiden, stekte deze, verplantte ze daar waar ik denk dat ze het wel willen doen zonder al te veel onderhoud. Probeerde bloemen, eenjarig, vaste planten. Dit natuurlijk om bestuivende insecten te lokken en om insecten juist te weren, ter grondverbetering, voor de kleur en in de thee.
We ontdekte de maankalender als leidraad om te tuinieren. Zo’n maan-jaar-kalender bleek te werken, geeft ook aan wanneer wat te doen met alles dat natuurlijk is, groeit. Dus ook de mens, wanneer eieren uit te broeden met meer kans op kipjes in plaats van hanen, wanneer hout te zagen als timmerhout of stookhout. Maar vooral ook wanneer dingen niet te doen, leren dat tegen de maanstanden in energie stoppen in alles dat groeit en bloeit verloren moeite is.
We namen ezels, die poepen, wat fantastische mest bleek. Ook het benodigde stro voor die hoeven bleek onmisbaar in de moestuin. Mulchen, compost luchtiger maken, bescherming van de grond tegen uitdrogen.
 
de mestberg,
van voor de kippenren

stambonen, gevoelig voor de warme zomerstormen

geërodeerde schiste stenen vormen
een verbinding met 2 andere paden

Dit 9e jaar is het nog niet gedaan met verbeteringen en uitbreiding. Sommige muurtjes moeten al gerepareerd worden. Logisch, Marc was nog debutant op het vlak van het bouwen van ‘les murets en pierres sèches’.  Ook bouwen met bamboe laten we in de kinderschoenen en doen ermee wat wel kan. Klimrekken voor de stambonen, tomaten en komkommers, steuntje voor sommige koolsoorten, watergeulen van ton naar teil naar oud ligbad en droogrekken voor de brem waarmee we de broodoven stoken.
De moestuin is meer een bostuin waar we rustig aan bekijken wat het er graag doet, wat de planten die wij graag hopen te kweken zelf willen, en hoe en waar. Het terrein is niet uit een boekje. Alle superideeën als permacultuur en andere alternatieven zijn geen van alle voor hier geschikt als je volgens het boekje wilt werken. De natuur is tenslotte geen boekje en er ook niet zo 1-2-3 in te vatten. We gaan andere groenten eten, passen ons aan. Leren te dealen met ziekten en plagen, met onvoorzien weer en ander oponthoud of tegenslag.
 
verbena
een vlinderlokker

dagelijks oogsten


Toch brengt de tuin elk jaar meer op. En bewijst die maan-leef-kalender dat we het koele hemellichaam niet mogen negeren, het zou naïef en onachtzaam zijn.
Het is ons belangrijkste ‘kind’ dat dagelijks zijn zorg krijgt, het hele jaar door. Soms uren, soms een snel rondje uit sentiment naar het hoogseizoen. Met een dampende mok koffie zie ik dan nog van de vorst te redden bloemkolen staan die net zo wit, compact en groot zijn als die snelle niet-bio kolen van een paar euro per stuk in de super.
Als we goed oogsten zijn we dankbaar, naar elkaar, onszelf en het seizoen. Het is de wisselwerking, het contact met alle planten, elke dag die energie en liefde in die helling met z’n lastige grond, woekerende kruiden, stekels en prikkels. Als ik een paar dagen niet in de gelegenheid ben ook maar één rondje te lopen ga ik de planten missen, de noot en de ginkgo. Ook een paradijsje waar overal een ander geluid van stromend water hoorbaar is, met overal bloemen, insecten, geurende kruiden als je er langs loopt en die dikke vette naaktslak op dat spruitplantje… Die verhuizen, met een stevige zwieper diep het bos in, de helling af. Hersenschudding alleen maar, hoop ik, en een nieuw habitat. Ik gok op een collectief geheugen van alle soorten slak, dat ze na zoveel jaren weten dat die opening in het bos daar, dat hof van Eden, de verboden tuin is. Op trapjes is het makkelijk zitten, vaak een kat of poes in de buurt die er gezellig, soms te gezellig, bij is. 
verzopen

Elk jaar mislukt er ook wel het een of ander. De strijd tegen slakken gestreden, dan de zandvlooien en vuurwantsen die blijvend problemen geven. Ik laat waardplanten staan die vanaf de eerste tekenen van lente beschikbaar zijn voor het gespuis.  Zandvlooien houden niet van regen en nevel, dus sproeien, dat verstoort ze te veel waardoor ook zij verhuizen. Jaren te nat en te koud, de boel verzoop maar we hadden wel zo’n 100 weckpotten diverse bonen. Andere jaren is het te droog gebleven voor langere tijd. Gezegend met een bron die minder water is gaan geven maar nog genoeg om tuin en planten water te geven en nog genoeg voor de dieren en ons gewone verbruik. Droge periodes hebben we hier ook ’s winters en ook dan staan er nog te oogsten groenten. We passen dan ons watermanagement aan zodat niets te kort komt. Maar dat redt niet alles. Warme droge stormwinden, hagelbuien, plotse vorst, we zijn nog geen weerspecialisten.

de basis van tamme kastanje schiet al op

het was wachten op de planken
van eigen stammen

de wat ronde achterwand is van autobanden
absorbeert en behoudt ook veel warmte

het gat in de muur

repareren

Nog veel projecten te gaan. Voor jaren extra klussen met het seizoen en het weer mee, niets is makkelijk te plannen. Nu wordt er hard gewerkt aan een nieuwe kas die deels walipini zal worden. Het leven hier, de locals, het bos en weer het weer bepalen ook hoe de dingen lopen. Op planken voor het eco-dak aan de noordzijde van de kas lagen van de winter nog als stam langs het bospad. De zagerij is alleen open als het regent, de RoDe Def kan geen 5 boomstammen hebben. Wachten op een vriend die nooit tijd heeft en op regen. Dat is zoiets als de lotto winnen met 3 nullen. Toch zijn ze er opeens. Snel ligt het dak dicht. Volgende probleem; er is een oude muur ingestort vlak achter de kas op de zuidzijde. Je kunt er niet meer langs. Was altijd al een zakker, nooit aan toe gekomen en nu is het opeens prioriteit. Toevallig is er veel schiste beschikbaar (zie proletarisch shoppen) en kan Lief er zijn tanden inzetten. Die wil door, en door en altijd maar door. Opgejaagd door de stilstand. Dat zit in het volk, de voor ons mensen traagheid van hoe de natuur groeit, alles is hier nog zoals vroeger, de historie lijkt de basis, de opsmuk  van het normale schuwend. Altijd alles hetzelfde, dat is waar.
 
dit, is nooit hetzelfde
en wordt nooit normaal



Nu is het lente. Alles barst open, uit z’n voegen, schiet opeens op, rijpt al, staat in knop of geeft alles al prijs dat er is. Koriander, radijs, batavia sla, aardbeien en rabarber bijvoorbeeld. Voor ons gevoel is het rommelen met en in de natuur, zien wat we mogen ontvangen, weten wat we geven. Het kind mag veel tijd kosten, we krijgen er eten voor terug, de cirkel is rond.



vrijdag 19 mei 2017

proletarisch shoppen

zonnen in het najaar
Het begon na het verlies van het eerste stuks pluimvee in 2010. Lelijke standaard scharminkels, Haan #1 bleek ook een looser, omdat hij na 5 weken bij ons en zijn hennen dood van z'n stok viel.
De vraag viel vaak. Moeten we niet een ren maken? Maar dan geen gescharrel op het erf meer en de haan op het dak, een keertje door de schrik. En waar dan? Bij de stal? Geen zicht op de kipjes, te ver van huis en schuur af. Plekje op de helling bij het ezelhek dan? Moeten we moeilijk gaan doen met beton en gaas en stammen en nog meer gaas en legbakken en bodemgedoe -met schoonmaken-. Ook geen optie. 
Het bestaande kippenhok is ouder als 100 jaar en heeft eind vorige eeuw dienst gedaan als zwembad-pompen-hok. Die rommel hebben we eruit gesloopt en Lief richtte het in als kippenhok, met legbakken en een luikje naar de loopplank naar het vrije buiten en gevaarlijke bos. 
Het was gezellig, al die jaren met loslopend pluimvee. Maar ook waren de verliezen te talrijk, te frequent, veel verschillende vijanden en die door gefokte kippen broeden niet meer.
met Oma Kaalnek gaat het uitstekend

hier nog vrij bewaakt door katten

muurtje opmetselen voor het deurtje van de ren

bomen worden gespaard

apart plaatje, bad was gestookt om de stenen op te warmen
Via de weg aan de overkant, die er alleen maar ligt voor EDF-verkeer tussen generatoren en centrale, kun je weer oversteken om via de andere kant thuis te komen. Van die twee bruggen een eind uit elkaar zijn we soms afhankelijk, omrijden praktischer. Zo kom je over de slingerweg stijl omhoog langs de ingang van de centrale, het hele dorp dat destijds voor de arbeiders en kader zijn gebouwd, kapel inclusief. Nu een beetje een spookdorp met heel aparte huizen tegen de helling aan geplakt onder de hoogspanningsmasten die de kabels geleiden als zwierige koorden maat XXL. Dat snort zo eng bij vochtig drukkend weer, die trillingen prikkelen zelfs m'n botten. Langs die weg lag ook een tennisbaan met een goed stevig ballenhek eromheen.
Al lang in onbruik geraakt, de centrale draait al lang, dorp leeg, kapel een urbex-locatie, dus die tennisbaan hoeft ook niet meer.
Het gaas van de kopse kant, de toegang, lag al die jaren opgerold in het gras gegroeid aan de zijkant. Al jaren denken we aan een ren, wat waar hoe dan? Maar die rol is 5 meter lang en loodzwaar. Niemand schijnt die rol op te willen ruimen. Niemand heeft het oude spul nodig... Al die jaren wat bezwaren. Het is proletarisch shoppen. We hadden geen aanhanger voor zo'n last. De auto had kuren. Boven de verwaarloosde en begroeide tennisbaan, op de rotswand, staat een permanent bewoond huis met uitstekend balkon en een waakse hond. We hebben vorig jaar van een Brit dan wel een aanhanger gekocht, maar de elektra is ook op z'n Brits. Ondanks dat de Defender ook van Britse komaf is, werkt er geen enkel lampje correct.
deurtje van gaas, geniaal en makkelijk

voor een lange tijd, de eeuwigheid
Het moet sowieso overdag, dat gaas ophalen.
Een mistige winterse zondagochtend vroeg leek ons een prima moment. We gokken erop dat die hond binnen slaapt en dat die balkondeur dicht is. En die mist die bij ons pas rond het middaguur optrekt als de zon vroeg begint zijn best te doen, dan zijn we niet te zien vanaf dat balkon.
Met planken, kettingen, slings en meer vastzet- en sjortuig wagen we het erop; dat gaas halen, de berm bevrijden van oud ijzer. Voor de kipjes en inmiddels Haan #9, de kuikentjes en de rust voor ons, Castel en de moestuin. De ezels missen het gescharrel wel, ze vragen veel hinderlijke vliegen voor hun hoeven weg.
We rijden dan aan de overkant van de gorges waar we in wonen. Kennen de weg goed. De wollige mist heeft wat gaten, dat licht belooft een hele mooie dag, maar weinig goeds om dat gaas te stelen, ongezien, ongehoord.
En reken maar dat iedereen onze auto kent.
We hebben goed pech. Bij de tennisbaan aangekomen is er geen mist, de deur op het balkon staat open en de hond ligt al te doezelen in de zon. Slaat aan natuurlijk. Wij doen droog ons ding. Het is erg moeilijk de rol op de aanhanger te krijgen zonder dat het einde van die slurf niet op de weg kan veren. Op hoop van zegen rijden we een half uur later naar huis. Geen spreekwoordelijke haan heeft er tot dusver om gekraaid.

de ren is al het terrein tussen de gebouwen
 tot aan bovenaan de helling
De ren was snel een feit. Deze rust kennen we niet. Nu ze minder terrein en dus te eten hebben, hebben wij er een klusje bij; onkruid en gras plukken voor het spul. We hebben nu 6 kuikens, 5 kippen en nog steeds Haan #9. Maar Castel hoeft niet heel de dag met dat pluimvee bezig te zijn, ze werd er ook nerveus van. Wij hoeven ze niet heel de dag door uit de moestuin te jagen. Ze vallen niet meer ten prooi aan jagers en niet meer van de leg door ongeregeldheden op het terrein.



Wel een gevalletje collateral damage; Achter en boven de schuur is ook nog kippenren. Ze buiten hun beperkte vrijheid wel uit en graven de boel behoorlijk af. Dit resulteert in een volle watergoot achter de schuur. Die goot is met hangen en wurgen gemaakt. Emmers betonmix, betonijzer dat de boel stevig moet houden tussen een dak van deels lauze stenen en golfplaten met een scherpe onderrand. Alles met de hand omhoog gesjouwd, aangesmeerd en 2 keer per jaar is de eer aan mij om die goot schoon te maken c.q. uit te graven. Je kunt er nauwelijks lopen, het is meer klimmen met de goot een meter onder het horizontale lijf dat zich met gymnastische foefjes moet bewegen. Nu met het gravende pluimvee moet de goot wekelijks schoon gemaakt worden. Kost me minimaal een uur en het naar boven sjouwen van 8 volle boodschappentassen met grond, stenen, takken en eikeltjes is geen sinecure, er is geen paadje waar een mens normaal op kan lopen, net zo min een trap, lift of anderszins een praktische oplossing tegen het afkalven van de helling.  Marc improviseert wat oud schapengaas, dat blijkt wel iets te werken.


Naast graniet is veel hier schiste gesteente. Door natuurlijke erosie breekt het gelaagd af en is geschikt als bouwsteen voor gebouwen en ideaal voor terrassen, muren en trappen. Zo hebben we al heel wat stenen geraapt op dumpplekken van afgravingen.
Ze zijn nu bezig een verkeerssituatie te verbeteren. Maar dan moet je hier een stuk berg afgraven en komt er schiste vrij. Dat wordt afgevoerd en ergens gedumpt. Onze enige route naar boven, het dorp, de markt, werk en vrienden. Ze kennen de auto's, ons zijdelings en genoeg voor een vriendelijke groet met de hand naar de figuurlijke pet. De eerste dumpplek bleek ook al snel gevonden te zijn door vele anderen. Ook de werkplek wordt buiten werktijden om verder opgeruimd. De mooiste platte nog te tillen stenen zijn einde van de middag al weg, dat moet je tijdens midi doen. Ik kook dus iets later, Lief doet zijn ritjes. Ook ik snaai mee.
De eerste dumpplek is eigenlijk vol, de mooiste stenen eruit. Achterin nog mooie, maar daar kun je niet doorheen. Je breekt je enkels of je nek, inclusief steen. Een keer vragen en Marc krijgt te horen waar en wanneer de tweede dumpplek open is. De ritjes gaan dus onverminderd door. Het is wel een stuk verderop, denk aan 15 km. Ook proletarisch shoppen, altijd en voor iedereen geldt; op eigen risico.


Nu nog die berg stenen naar onder in de moestuin sjouwen. Voor een trap en terras bij de broodoven en een muur onder de nieuwe kas (<-- onder constructie). 

maandag 15 mei 2017

Hoeven aan de slag


Vanaf het idee alleen al ezels te nemen, wilde ik ze ook als werkers. Er is genoeg te sjouwen op terrein waar alleen ezels echt handig zijn. Ik ben altijd al idolaat geweest van ezeltjes, vraag me niet waarom, net als met katten. Nooit iets met ezeltjes gedaan verder, zag ze ook nooit ergens. Hier kwam Sarko in 2013 als 1 jarig veulen. Het jaar erop kwam Ollie dankzij crowdfunding, ook pas 1 jaar. Ze zijn nog jong en op te voeden, meedraaien als gelijkwaardig lid van de familie M&M.

Sarko is een jaar langer bij ons en een jaar ouder. Hij is de grote ezel die alles voor het eerst wil doen, het baasje. Maar ook een Pietje Bel dat ook wel eens puberaal genoemd mag worden. Hij wil erg graag iets doen. Het halster staat gelijk aan iets doen, altijd goed en prachtig om te zien. 


Vorig jaar kocht ik rond mijn geboortedag een pakzadel met extra's zoals een dekkleed, draagbeugels voor grote lasten zoals paaltjes, brembossen of haardhout en een pen voor in de grond om ezels aan vast te zetten. Ik kon niet wachten om het bouwpakket te lijf te gaan, beschrijving in het Frans met foto's was goed. Voor de draagbeugels ontbrak een beschrijving. Maanden later bij een speciaal zaak speciale schroeven gehaald, draagbeugels erop aangepast met een ijzervijl. Ik moet mijn best doen niet te hard van stapel te lopen, dat houdt Sarko weer niet bij en er is erg veel ander werk en afleiding. Riemen gaan in de olie, het hout gaat in de olie en het is wachten op een mooie dag. 

het bouwpakket

in het echt en heus;
Sarko heeft zijn eigen pakzadel
Want Sarko wil geen gehannes aan z'n lijf als het nattig weer is. Dunne huid, zomers een heel korte vacht, het regenwater dat op zijn vacht ligt drukt door en hij heeft een enorme hekel aan die prikkel van kou. 's Zomers is het te warm, moet mens en dier de stank van de emouchine verdragen. Dit is bottenolie, die stank houdt rotinsecten die ook gevaarlijk kunnen zijn, op afstand. Maar Sarko is niet gek en wij ook niet. Mens en dier schuilen binnen als die ploert weer bezig is.

oefenen met aansturen vlak achter me te blijven
tijdens de afdaling op moeilijk en steil terrein

bijna thuis met de brembossen

Het is echt een proces van vallen en opstaan. Heel duidelijk zijn wij degene die de fouten maken. Evenwichtsprobleem met de lading, het vastzetten ervan of juist niet, het terrein en onze stemming (heel belangrijk bij dit sterke karakter op hoeven). Ook blijkt het zadel een maat te groot waardoor ook die draagbeugels niet meer passen, geen ruimte over voor nog meer gaatjes in het leren tuig en de zomer komt eraan. Het bedrijf dat het zadel heeft gemaakt is zeer behulpzaam. Ik moet nog wel even in het Frans uit gaan leggen wat het probleem is met het zadel.... Alles op z'n tijd.

Sarko is enthousiast en trots
Ezeltje Ollie mag later gaan trekken. Boomstammen, bossen, een kar, we zien wel. Hij heeft x-benen, maar wil wel graag meedoen met grote broer en ons. Hij is verder net zo'n acrobaat als Sarko, maar lasten op zijn rug zal hij nooit hoeven dragen. Ollie is ook wat rustiger van aard en peziger. Dat laatste zit verstopt onder zijn ruige kastanjekleurige vacht.


vrijdag 21 april 2017

De vraagbaak en een broodtrommel

Ooit kocht ik wat oude 2e hands boeken die naast de koffietafel in een Remonstrantse kerk werden verkocht. De prijzen varieerden van 20 centen tot een euro of 3. Soms kocht ik boeken voor de kaft, of de titel, zonder het ooit te lezen. Ze verhuisden mee, ook naar Frankrijk om hier in dozen nog wat te staan.
We zijn beide gek op boeken, al voor we ervoor kozen de TV de deur uit te doen. De verzamelingen zijn samengevoegd en tijdens lange winteravonden vonden en vinden we nog altijd ongelezen werk. Jaren geleden zocht ik er alle groenboeken uit, alle boeken over voor mij boeiende spiritualiteit, religie, filosofie en bewaarde deze apart van alle anderen. Ook de kookboeken kregen een plankje in de kamer en daar bewaarde ik ook een verzamelwerkje dat ik nergens anders wist te plaatsen zonder het definitief uit het oog te verliezen. De 'Vraagbaak voor de vrouw'. Jaartal van uitgave ontbreekt. Het zal dan ook maar 1 uitgave kennen en is meer een encyclopedie voor de (huis)vrouw, vermoedelijk jaren 60.  Het stamt nog uit het postcode-loze tijdperk. Je kon de 12 deeltjes sparen middels de zegeltjes op de Sunil zeep. 3 Zegeltjes per deel die beginnen bij de A van Aanbranden en eindigen bij de Z van Zwezerik.


Zomaar een avond jaren geleden plukte ik het uit verveling uit de kast naast de schouw. Terwijl het vuur in de haard knettert spreid ik wat boekjes uit op tafel en sla er een open. Het lezen van de teksten klinken als het voorlezen van het polygoon journaal, zeker als je alle letters gearticuleerd rustig uitspreekt. Werkelijk alles dat een huisvrouw tegen zou kunnen komen in haar werkende leven, staat erin vermeld. Hilarisch om hardop voor te lezen. Over kamperen -voor de huisvrouw- tot aan elk mogelijke vlek te verwijderen uit textiel -door de huisvrouw-. Van inmaken tot bloedarmoede naar bouclé -betrekking hebbende op de huisvrouw- en terug naar adstringerend poeder -voor de huisvrouw-. 
Mijn oog valt op brood bij de B, deeltje 2. 

'Enkele wenken', leest het dik gedrukt, 'over het bewaren van brood. 1. Vers brood moet men bewaren op een droge koele plaats, in een afgesloten trommel. (Het bestaan van de broodtrommel verklaard?) 2. U zult uw kennissen graag laten zien, hoe schoon uw huis is, maar mogen zij ook in uw broodtrommel kijken? Of voelt u zich misschien een beetje schuldig bij het zien van die oude broodrestjes en kruimels in uw trommel? (Geen van twee lijkt me, en niet om die reden, we hadden er geen, de keuken al zo klein.) 3. In de broodtrommel moet u wèl ontbijtkoek bewaren, maar niet uw beschuit. (Even heel bot met een knipoog; we eten hier geen beschuit en ontbijtkoek eenmaal met een open verpakking houdt het net 2 dagen vol, dan is 't op.) 4. Leg bij warm weer het brood niet in de broodtrommel. (Er staat niet waar dan wel het brood te plaatsen bij warm weer.) 5. Oud brood lijkt weer op vers brood wanneer u het opwarmt in een niet te hete oven (van te voren korte tijd in een vochtige doek wikkelen). Oude sneetjes kunt u ook opstoven boven kokend water. De sneetjes zijn voor alle beesten behalve de katten. Oud brood eten we trouw op, of getoast, want ons brood is niet zomaar brood.

Ondanks mijn kritiek hebben we al die jaren met veel plezier en krampen van het lachen de deeltjes af en toe diagonaal doorgenomen. Het stukje over brood is voor ons dubbel leuk. Stukje 'Brood' is een ode en dringend verzoek toch terug te keren naar bruin brood in plaats van het steeds legere zoetere snellere wittebrood dat zacht is -als vissenvoer-. Laten wij nu het Franse brood ook vissenvoer vinden om er een broodmaaltijd van te genieten. We bakken het dus zelf in de grote oven, kennen de waarde van brood, over duizenden jaren heen is brood een soort van universeel en staat symbool voor in contact staan met de ander, betaal- ruilmiddel, verbroedering en leven. Na jaren eigen brood, het grootste deel van het jaar dus niet vers, maar uit de vriezer, blijkt na 2 maanden wat droger te worden. Logisch, niets aan te doen. (Vaker bakken is geen optie.) Sinds het stukje over die broodtrommel, zegt Marc het regelmatig; "We moeten eens een broodtrommel vinden."

Het blijft leuk en nog erg informatief ook. Zo wat voor jezelf proberen te zorgen in zo breed mogelijke zin doet je stuiten op hoe men het vroeger deed. Erg betrouwbaar en volledig is het niet (meer), google doet het beter. En omdat ik een hekel heb aan (internet)shoppen, kom ik zelden in steden, bij voorkeur niet in grote steden. Daar zie ik mijn weerzin terug tegen het leven om te consumeren, of iets dat erop lijkt. Veelal dingen die wij mensen niet nodig hebben. Zeer zeker niet bijdragen aan geluk of contact. Of dit nu contact met jezelf is of je omgeving. 
Onverwacht ga ik een dagje stadten met een vriendin. Eerste keer in meer dan 10 jaar. Of eerlijk gezegd, kan ik 'een dag de stad in met een vriendin' niet heugen. Zij bezorgt me een contact in de quad-business, ik maak haar verder wegwijs hier & daar. Samen weten we Emmaus te vinden, een soort kringloopwinkel, alleen om even rond te kijken. Ik ga er nooit weg zonder iets. Favoriet is de kleding, je hebt er ook net een appel en een ei voor in de super of de zomermarkt. 
Mijn oog valt op een eenvoudige houten broodtrommel... Verliefd, al is de keuken nog zo klein, een broodtrommel is wel zo fijn! Sunil Zeep.

woensdag 19 april 2017

Bijpraten

Soms gaan veranderingen tot op het bot, door het gaatje in plaats van tot het gaatje. Je leeft maar 1 keer en het gaat nog snel ook. In mijn geval is de input vaak te veel omvattend het ook diezelfde dag te verwerken. Al gaat het om de meest eenvoudige dagelijkse dingen.
We leden oponthoud in onze ontwikkeling. Van de Franse taal tot aan sociaal, persoonlijk en fysiek. Teren op oud vermogen, tegen jezelf aanlopen en dan weer even terug om vooruit te komen. Randgebeuren van het leven kreeg voorrang. Lieten we het nemen. Voor ons gevoel is er veel beslecht.
Zo is inmiddels een curator tot op het bot ontmoedigd en hebben wij de de poten om op te staan. Er groeit een soort van gras over oude Nederlandse bankzaken. Dit na volledige transparantie van mijn kant met tig documenten en een lange brief die eigenlijk zegt "dit of een grasmatje".


We zijn de periode van integreren nu wel voorbij. Bestempeld tot l'étrangers d'ici leven we ons leven naast het steeds meer verbonden raken met de natuur om ons heen, de lokale cultuur en wat hier als normaal wordt geacht. Dat valt niet altijd mee om uit je bubbel te stappen de wereld in. Die ik met belangstelling volg via internet, de TV zal ik altijd blijven schuwen.
Ons huisje boompje beestje heeft een dynamische vorm gekregen, uiteraard door haar organische aard. Alles is steen, hout, aarde, lucht, hitte en kou, water. We voegen ons op alle vlakken en creëren in de overgebleven vrije ruimte. Praktisch is dit op aards vlak; Een beetje uitkering, een beetje witte zelfstandige bedrijvigheid, een beetje ruilhandel, zo duurzaam mogelijk, een beetje donker gerommel in de marge. Mentaal is dat huis, tuin, dieren, het leven hier dat voor alles gaat en dat slokt tijd en toewijding. Vrije tijd voor jezelf is zeer spaarzaam. Niet erg, het is alles toch bijzonder en mooi en anders wel leerzaam, hoe pijnlijk ook.


Onderwijl is er hier veel hetzelfde gebleven en veel verzorgd. Nooit is iets hier echt af, maar sommige dingen beginnen erop te lijken. 
De moestuin is prachtig aan het worden, en jawel, nog niet klaar. Uitbreiding met een nieuwe kas die deels walipini* is. (*een deels ondergrondse kas) Een proefveldje voor nieuwe gewassen, om te kijken of het bestand is tegen de grond en het klimaat. Ik ga het mezelf niet al te moeilijk maken, maar wens wel variëteit. We leerden dat een walnoot in je moestuin niet zo'n best idee is, dus breiden we uit richting de andere kant dat aan zal sluiten met het terrein voor ezels en Varken.


Met ons ezeltuig gaat het uitstekend. Sarko de Grijze heeft nu een pakzadel en leert er mee werken. Nog wat technische hobbels te nemen met de maatvoering van het zadel en de adolescentie van Sarko. Ollie is nog het veulen dat toch aardig wat initiatief kan vertonen. Beste maatjes en zeker als het om het ontgroenen van een varken gaat.
Sinds een week hebben we Big, later als ie groot is heet ie Mister Big. Eén leek ons praktischer en is goedkoper, nog goedkoper. Hij heeft een bloemkooloor en leed een zonnesteek die eerste dag hier buiten. Schaafwondjes van ezeltanden tonen aan waarom hij voorlopig liever in het stro vertoeft. Wroeten leert ie later wel, gelijk heeft ie.
De kipjes hebben een ren. Gesloten. We zijn vorig jaar begonnen met het handmatig draaien van eieren in een kleine couveuse. Door gefokt als leghennen nu zijn broeden ze niet. Van alle gekregen bevruchte krielkip-eieren hebben we 1 krieltje over die.... niet broeds is. Oma Kaalnek, drie andere kipjes en Haan #9. Marters, buizerds, vossen, losgebroken jachthonden, slangen, ziektes en het hakbijltje deed vele vele hanen  en kippen sneuvelen. Haan #9 bleek de beste na het verliezen van zijn staart door een aanval van een vos. (Een heuse zoektocht in de regen met de hond in het donker bracht dit aan het licht.) Voor ons eigen kippenvlees zorgen blijkt te resulteren in het moeten hebben van een ren. Zo gingen we proletarisch shoppen voor gaas. Dat is een verhaal apart... De rust die de ren met 1 haan geeft is bijzonder. Geen gekraai, geen verliezen meer als we 's avonds nog steeds dwangmatig tellen of ze allemaal binnen zijn en we hoeven ze niet tig keer per dag uit de moestuin te jagen.
Katjes alles chill, hond gezond en zo rommelen we hier verder.


Soppen bij de familie Ravelac (echte naam bij mij bekend) en het grote huis van m'n vrienden gaat wekelijks tussen de bedrijven gewoon door. Groenklussen ook wel mondjesmaat. Ik wil zoveel mogelijk extern werk afbouwen om thuis meer tijd te hebben. Maar de facturen moeten ook betaald. Ik ben lenig en kan de spagaat wel aan. Van financiële shit word ik nog flexibeler dan ik al was. Lief renoveert, construeert, bedenkt, voert uit, doet altijd wat, stopt nooit. Kleine projecten, 3D projecten (it still pays off), grote projecten als de kas of de kippenren, er moet wat te doen zijn, te maken, te creëren. En alles is nog goed, praktisch, solid of gewoon prachtig mooi.


Ik krijg steeds meer rust in wie ik ben, ik neem de ruimte, de vrijheid. Leverde ook genoeg in afgelopen jaren, maar wat eenmaal van mij was, kan ik me toch ook weer toe-eigenen. Op ook mijn eigen verzoek en voor alle trouwe lezers die me al zo lang volgen, was dit 'even bijpraten'.